Wokół PGR-u

Wokół PGR-u. Krzymów i jego mieszkańcy

25 lipca 2014 roku miała miejsce promocja wydawnictwa Wokół PGR-u. Krzymów i jego mieszkańcy. Publikacja pod redakcją dr hab. Radosława Skryckiego jest pokłosiem naukowego Projektu Krzymów, w którym udział brali studenci Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Szczecińskiego. Inicjuje ona również serię wydawniczą Biblioteka Rocznika Chojeńskiego.

Historia pewnego miejsca

Książka dzieli się na dwie części. Pierwsza z nich dotyczy historii Krzymowa. W jej skład wchodzi siedem artykułów, które opisują takie zagadnienia jak dzieje miejscowości do roku 1945, cmentarz, kościół czy też klub piłkarski Klon Krzymów.

siedem artykułów, które opisują dzieje miejscowości do roku 1945, cmentarz, kościół czy też klub piłkarski Klon Krzymów.

Pierwszy z artykułów autorstwa Michała Gierke zajmuje się najstarszymi dziejami Krzymowa od wieku XIII do po rok 1945, a poruszone w nim wątki np. kościoła czy też pałacu są jakby zapowiedzią tego co jeszcze znajdziemy w tej książce. Jakub Hofman podjął się próby opisania krzymowskiego kościoła. Z artykułu dowiemy się nie tylko o dziejach samej świątyni i jej otoczeniu, ale także o niuansach architektonicznych, czy też o znajdującej się w jego wnętrzu odkrytej w 2011 roku tablicy z nazwiskami 26 poległych w czasie I wojny światowej mieszkańców Krzymowa. Ewa Bydałek opisała klasycystyczny pałac, który w „obecnym kształcie” został wybudowany najprawdopodobniej w latach 1824-1830. Ta reprezentacyjna budowla po II wojnie światowej stała się ośrodkiem Kombinatu Państwowych Gospodarstw Rolnych. Istniały w pałacu również kino i świetlica oraz odbywały się zabawy. Obecnie pałac znajduje się w prywatnym posiadaniu. Artykuł Katarzyny Sadowskiej dotyczy starego, nieczynnego obecnie cmentarza. Został on w trakcie trwania projektu uporządkowany przez studentów. Odkrycie płyt pozwoliło na odczytanie napisów znajdujących się na niektórych grobach. Uzupełnieniem artykułu jest załączona do publikacji mapka ilustrująca położenie poszczególnych grobów oraz stan ich zachowania. Kolejny artykuł autorstwa Piotra Siemińskiego i Huberta Simińskiego dotyczy Historii PGR-ów na Pomorzu Zachodnim, zwłaszcza KPGR-u Chojna. Dowiemy się tutaj o historii kształtowania się Państwowych Gospodarstw Rolnych oraz o przemianach jakie przechodziły one w kolejnych latach, aż do ostatecznej likwidacji w roku 1993. Druga część artykułu dotyczy już bezpośrednio historii PGR-u w Krzymowie. Szkołą podstawową w Krzymowie zajęła się Anita Taźbierska. Autorka przybliża czytelnikom trudne początki działalności szkoły związane nie tylko z problemami lokalowymi, ale i mobilnością uczniów. Warto podkreślić, że nauczyciele posiadali wśród lokalnej społeczności duży autorytet, a ich działalność wychodziła poza plan dydaktyczny. Szkoła współpracowała również z PGR-em. Ostatni artykuł autorstwa Konrada Kiecia i Huberta Simińskiego dotyczy klubu piłkarskiego Klon Krzymów, który powstał w 1972.

Mieszkańcy

Drugą część książki stanowią wspomnienia mieszkańców Krzymowa spisane w trakcie trwania Projektu Krzymów. Jest to bezcenne świadectwo mieszkańców wsi,

Jest to bezcenne świadectwo mieszkańców wsi

którzy w sposób prosty, ale jakże przejmujący opowiadają historię nie tylko swoją, ale także swojej małej ojczyzny. Trudno jest o tej części pisać, gdyż naprawdę należy ją samemu przeczytać. Może wtedy zrozumie się wielkie wzruszenie jakie panowało w trakcie prezentacji publikacji wśród mieszkańców Krzymowa kiedy to niejednej osobie zakręciła się w oku łza. W końcu ktoś zainteresował się losami zwykłych ludzi z małej wsi mających wiele do powiedzenia. I faktycznie opowiedzieli o swoich początkach w Krzymowie, o tym jak się żyło oraz pracowało, o wycieczkach, o tym, że źle nie było, ale i o stanie wojennym oraz o tym jak trudne stało się życie po likwidacji PGR-u. Są to bardzo osobiste historie, które jak wspomniałem należy przeczytać samemu. Za przykład niech posłuży wypowiedź pani Janiny Banasiak: Jak już likwidowali PGR ciężko nam było. Tyle lat pracy. Całe życie niektórych i z dnia na dzień zostaliśmy bez niczego. Wielu ludzi nie miało pracy. (…) Źle się stało. Te zakłady mogły zostać. Można było to nieco inaczej zorganizować, ale to mogło istnieć i nieźle by funkcjonowało. My nauczeni byliśmy pracy. To by miało szansę. Dlatego też, choć w moim osobistym przekonaniu część ta, nie umniejszając pracy poświęconej przez autorów na napisanie artykułów, jest o wiele bardziej wartościowa, napiszę o niej mniej, żeby każdy kto sięgnie po książkę mógł przeżyć te historie osobiście.

Podusmowanie

Książkę polecam każdemu kto interesuje się historią lokalną i chciałby dowiedzieć się o życiu małej miejscowości nie tylko z artykułów, ale przede wszystkim od jej mieszkańców. Jedyna rzecz do której można mieć zastrzeżenia, a która co prawda w żaden sposób nie zaniża merytorycznej wartości publikacji to zdjęcia prezentujące się fatalnie. Są one niestety bardzo słabej jakości. Poza tym drobnym mankamentem książka Wokół PGR-u. Krzymów i jego mieszkańcy jest naprawdę godna polecenia i może stanowić inspirację dla badaczy, nauczycieli czy też lokalnych towarzystw do rozpoczęcia podobnych projektów.

Więcej informacji o Projekcie Krzymów oraz o sposobach nabycia publikacji znaleźć można na Facebooku.

Piotr Frąckowiak

Jestem historykiem archiwistą i filologiem angielskim. W kręgu moich zainteresowań badawczych leży rozwój szkolnictwa wyższego w Szczecinie po roku 1945, zwłaszcza humanistyki. Pracuję nad rozprawą doktorską dotyczące tego tematu. Obecnie pracuję w Archiwum Uniwersytetu Szczecińskiego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *