Czy warto się zajmować historią regionalną?

Historia jest nauczycielką życia. Analizując przeszłość można nie tylko wiele dowiedzieć się o teraźniejszości, ale także o przyszłości. Obecnie, kiedy humanistyka jest uważana za mało praktyczną i nieżyciową dziedzinę nauki, trudniej dostrzec zalety jej uprawiania. Mimo to, w ostatnich latach można zaobserwować rosnącą liczbę entuzjastów historii regionalnej, skupiających się w stowarzyszeniach czy projektach. Czy uprawianie historii regionalnej niesie za sobą jakieś korzyści?

Jakie korzyści daje znajomość historii regionalnej?

Znajomość dziejów naszego regionu czy lokalnej społeczności niesie za sobą wiele korzyści. Przede wszystkim jest to wspaniałe narzędzie budowania tożsamości i poczucia przynależności mieszkańców 

 budowanie tożsamości i poczucia przynależności mieszkańców 

 do danej zbiorowości. Z kolei to zaangażowanie w poznanie historii regionalnej może łatwo przenieść się także na inne płaszczyzny życia codziennego. Okazuje się bowiem, że aktywizacja grupy dla jednego działania, motywuje ją do kolejnych wspólnych przedsięwzięć.

Znajomość historii danej społeczności pozwala na zrozumienie praw nią rządzących. Nie chodzi tu nam oczywiście jedynie o prawa normatywne, ale przede wszystkim o normy i obyczaje nieskodyfikowane. Historia, a właściwie jej znajomość, pozwala na podtrzymywanie lokalnych tradycji i zwyczajów.

 podtrzymywanie lokalnych tradycji i zwyczajów 

 Mamy tu do czynienia z klasyczną zależnością – łatwiej jest podporządkować się pewnym normom, kiedy znane jest ich pochodzenie i uzasadnienie.

Historia regionalna jest w subiektywnym odczuciu bardziej przystępna od historii Polski, Europy czy świata. Odczucie to jest oparte na charakterze badań regionalnych. W większości skupiają się one bowiem na historii dnia codziennego, pozostawiając w tle historię polityczną. Wyraźne podobieństwa, a niekiedy tożsamość losów sprawiają, że dzieje regionalne wydają się być, kolokwialnie mówiąc, ciekawsze. Jeśli dodamy do tego możliwość upamiętnienia (a niekiedy nawet kreowania) lokalnych bohaterów, objawią nam się najistotniejsze zalety uprawiania historii regionalnej.

 umacnia poczucie wyjątkowości i odrębności 

Odkrycie wybitnej jednostki w dziejach społeczności umacnia poczucie wyjątkowości i odrębności od sąsiadów.  Staje się bodźcem do poszukiwania następców. Zazwyczaj wzbudza również szacunek do przodków i zrozumienie dla podejmowanych przez nich decyzji czy prezentowanych poglądów.

Obecność historii regionalnej w codziennym życiu

Mieszkańcy wsi i miast „dotykają” historii regionalnej codziennie. Często nawet o tym nie wiedząc – chociażby codziennie mijane elementy krajobrazu i architektury skrywają w sobie pamięć o dawnych czasach. Nie sposób przyswoić historii każdego budynku czy pomnika znajdującego się w danej miejscowości. Jednak bliskość tego typu obiektów, przy odpowiedniej zachęcie, działa na korzyść pogłębiania znajomości historii regionalnej.

Ze względu na specyfikę obecnych czasów – pośpiech, globalizację i mobilność – nierzadko region zamieszkania ulega zmianie. Tym bardziej nowi przybysze z ciekawością kierują się ku kulturalnej elicie (aktywnie działającym stowarzyszeniu, bibliotece, ośrodkowi kultury itp.), aby przyswoić lokalną historię. Częstokroć jeszcze trafić można na miejsca, w których historia ta nie jest wystarczająco pielęgnowana.

Z drugiej strony możemy postawić miejscowości, które dzieje własnej społeczności niejako dostosowały do obecnie panujących zasad. Nierzadko trafić można na miejsca, gdzie historia lokalna jest trzonem turystyki, agroturystyki czy elementem przyciągającym pasjonatów (nie tylko historii).

Zdecydowanie innym oddziaływaniom podlegają dzieci i młodzież szkolna. Wątek edukacji regionalnej w Polsce zasługuje na odrębny wpis. W tym miejscu należy jednak wspomnieć o znikomej obecności historii regionalnej w szkołach. Optymizmem napawa fakt, że nie wszędzie sytuacja wygląda jednakowo i niektórzy nauczyciele historii starają się wprowadzać edukację regionalną na swoje lekcje.

Dlaczego powstała historiaregionalna.pl?

Nasza strona powstała z myślą o wymianie doświadczeń i zintegrowaniu środowiska regionalistów, działających w różnych regionach Polski. Obecnie wiele stowarzyszeń i mniej formalnych grup poświęca swój czas na pogłębianie wiedzy o historii swoich regionów. Bardzo popularne w ostatnich latach stały się różnego rodzaju projekty, mające aktywizować lokalne społeczności. Wobec tego, jako pasjonaci historii regionalnej, postanowiliśmy założyć blog historiaregionalna.pl, którego głównym celem jest popularyzacja działań regionalnych.

W kolejnych wpisach planujemy prezentować przykłady realizacji różnych inicjatyw, które mamy nadzieję staną się inspiracją dla innych regionalistów. W miarę możliwości na blogu pojawiać się będą recenzje książek poruszających powyższą tematyką, relacje z wydarzeń promujących historię regionalną, ale także wiadomości o ewentualnych spotkaniach, szkoleniach czy konferencjach. W niedalekiej przyszłości na blogu pojawi się również cykl praktycznych porad o tym jak krok po kroku przygotować stronę regionalną, przechowywać lokalne pamiątki, gdzie starać się o dofinansowanie działalności etc.

Mamy nadzieję, że to miejsce pozwoli nam skupić regionalistów z całej Polski, którzy chętnie dzielić się będą swoimi doświadczeniami i osiągnięciami, co pozwoli na wartościowy rozwój badań i ruchów regionalnych.

Zdjęcie: whatsthatpicture na licencji CC BY 2.0

Małgorzata Dąbrowska

Jestem historykiem i kulturoznawcą. Zajmuję się badaniem tożsamości Ziemi Lubuskiej oraz szeroko pojętą propagandą Ziem Odzyskanych. Obecnie pracuję nad przygotowaniem rozprawy doktorskiej w Uniwersytecie Szczecińskim. Od wielu lat w kręgu moich zainteresowań leży również historia regionalna.

Jedna myśl na temat “Czy warto się zajmować historią regionalną?

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *